محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

964

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

سخت بيهوده گوى چون فرغور * سخت بسيار خوار چون ثعبان * و حسين وفائى فرقور - بقاف - آورده و در نسخهء محمد هندوشاه نيز - بقاف - آمده و ابو شكور نيز گويد : [ بيت ] من بچهء فرقورم و « 1 » او باز سفيدست * با باز كجا تاب برد بچهء فرقور اما در تحفة السعادة فرقور - بقاف - بمعنى بينوا و بىچيز آمده و به اين بيت يكى از اكابر متمسك شده : شعر « 2 » كسى كز در شاه ما دور شد * خراب و نگون‌بخت و فرقور شد و در فرهنگ فرفور - بفاء - نيز آورده بمعنى تيهو و بمعنى گوسفند فربه نيز گفته و فرفير - به وزن اكسير - را نيز به اين دو معنى آورده . و فرفور - بضم فائين - را بمعنى قراقروت آورده . فگار - [ بكسر فاء با كاف فارسى ] همان افگار مرقوم . حكيم انورى گويد : شعر « 2 » از تبسم لب شيرينش همىشد خسته * وز اشارت رخ نيكوش همىگشت فگار فشار - بمعنى هرزه و فحش « 3 » باشد . مثالش شيخ آذرى فرمايد : [ بيت ] گوهر كان ز بحر سيد ماست * از فشار مسيلمه پيداست * و بمعنى امر بفشردن [ نيز ] باشد . مثال هر دو معنى مولوى معنوى فرمايد : شعر « 1 » اين چه ژاژست و چه كفرست « 1 » و فشار * پنبه‌اى اندر دهان خود فشار و بمعنى فشارنده نيز باشد . مثال اين معنى خاقانى گويد : [ بيت ] شير علم را حيات هديه دهى تا شود * پنجهء شيران شكن حلق پلنگان فشار و بمعنى خلاننده و امر به اين معنى نيز باشد [ 1 ] . فريفتار - يعنى مكار و حيله‌گر [ 1 ] . فروختار - يعنى فروشنده كه به عربى بايع گويند و فرختار - بحذف واو - نيز آمده چنان كه « 4 » استاد قطران گويد :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - كلمه از « ن » است . ( 3 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 4 ) - اصل : چنانچه . ( 1 ) برهان ندارد .